Stanisław Lem – medyk wśród pisarzy

Stanisław Lem był polskim pisarzem urodzonym w 1921 roku we Lwowie. Jego twórczość literacka balansowała pomiędzy gatunkiem hard science fiction, filozofią, futurologią i krytycyzmem. W swoich działach poruszał tematy związane m.in. z naturą ludzką, rozwojem nauki i techniki czy też miejscem człowieka we wszechświecie. Teksty pisane przez Lema często stanowią odniesienia do stanu społeczeństwa oraz rozważania naukowo-filozoficzne w tym temacie. Pod względem ilości tłumaczeń wiedzie prym wśród polskich pisarzy – jego książki przetłumaczono w ponad 40 językach, a swego czasu był najczęściej czytanym nieanglojęzycznym pisarzem gatunku science fiction.

Lata młodości

Dzięki dobrze sytuowanym rodzicom, Lem swoje dzieciństwo i młodość spędził w zamożnym domu we Lwowie. Jego ojciec był znanym i cenionym laryngologiem, natomiast matka zajmowała się domem. Lem, pomimo żydowskich korzeni rodziców, twierdził, że był wychowywany na katolika. W późniejszym okresie jednak deklarował, że jest ateistą, a nawet agnostykiem. W czasie badań nad inteligencją uczniów młody Stanisław został uznany za najinteligentniejsze dziecko w południowej Polsce.

Studia

W 1940 roku, gdy trwała II wojna światowa, Lem rozpoczął studia medyczne na Wydziale Medycznym Uniwersytetu Lwowskiego. Nie był to jednak jego wymarzony kierunek, ponieważ wcześniej próbował dostać się na Politechnikę Lwowską. Nie przyjęto go tam ze względu na niewłaściwe w sowieckim ustroju pochodzenie, przez co, polegając na znajomościach ojca, rozpoczął medycynę i uniknął w ten sposób poboru do Armii Czerwonej.

Inwazja Niemców w 1941 roku przerwała edukację Lema. Szczęśliwie, dzięki fałszywym dokumentom, jego rodzinie udało się uniknąć osadzenia w getcie, a Lem zatrudnił się jako pomocnik mechanika i spawacz. Dopiero w 1944 roku, po wkroczeniu do Lwowa Armii Czerwonej, mógł kontynuować studia. Jednak nie na długo – w wyniku akcji repatriacyjnej w lipcu 1945 roku z całą rodziną przeniósł się do Krakowa. Po utracie całego dobytku rodzina Lemów musiała rozpocząć życie na nowo. Stanisław zaczął publikować swoje pierwsze teksty w prasie by wspomóc finanse rodziny, a jednocześnie kontynuował medycynę na UJ. Pobyt na uczelni medycznej dał mu solidne wykształcenie, lecz nie skłonił do pracy jako lekarz.

Twórczość

Stanisław Lem (https://www.taniaksiazka.pl/autor/stanislaw-lem) jeszcze jako student publikował opowiadania o tematyce wojennej. Jego debiut jako autora fantastyki miał miejsce za sprawą opowiadań “Obcy”, “Ogród ciemności” i “Dzieje jednego odkrycia” opublikowanych w “Tygodniku Powszechnym”.

Okres wzmożonej twórczości autora przypada na drugą połowę XX wieku. Wtedy to rozpoczęła się międzynarodowa kariera Lema jako pisarza science fiction. 1961 rok przyniósł dwa sztandarowe dzieła w twórczości Lema: “Solaris” i “Powrót z gwiazd”. Pierwsze z wymienionych uważane jest za jedno z najwspanialszych dzieł pisarza.

 

 

Stanisław Lem – najważniejsze powieści

O osobie Stanisława Lema można by pisać dużo – ten autor jest jednym z niewielu polskich pisarzy, którzy zyskali ogromną międzynarodową sławę, a dzisiaj, pomimo upływu wielu lat od publikacji, jego powieści są wciąż czytane i rozważane przez czytelników z całego świata. Skąd wzięła się tak duża popularność Stanisława Lema? Które jego powieści wywarły największy wpływ na ogólnoświatową kulturę? Sprawdźmy to!

“Niezwyciężony” – materiał na hollywoodzki film

“Niezwyciężony” jest niejako rodzynkiem w twórczości Stanisława Lema. Autor pisał głównie powieści z gatunku science fiction, a większość z nich charakteryzowała się niespiesznym tempem akcji i filozoficzno-refleksyjnym charakterem. To właśnie dlatego twórczość Lema bywa uważana za mocno niszową, nietrafiającą w gusta masowego czytelnika. Choć “Niezwyciężony” bez wątpienia zawiera liczne fascynujące rozmyślania filozoficzne, powieść ta charakteryzuje się niezwykle szybkim tempem akcji oraz wciągającą fabułą przypominającą wysokobudżetowy hollywoodzki blockbuster. Tytułowy statek to potężny okręt wojenny, który rusza na misję ratunkową w poszukiwaniu ekspedycji zaginionej na niezbadanej planecie. Jego załoga szybko odkrywa wrak statku i jest zmuszona zmierzyć się z przerażającym zagrożeniem władającym planetą. Fabuła powieści skupia się przede wszystkim na walce z niebezpieczeństwem oraz na losach załogi “Niezwyciężonego”, na których spoczęło trudne zadanie wyrwania się z pułapki i zbadania obcego, nieprzyjaznego świata.

“Głos Pana” – pesymistyczna wizja pierwszego kontaktu

O tym, że “Głos Pana” wciąż ma duże znaczenie kulturalne, świadczy węgierska adaptacja filmowa powieści z 2018 roku. Fabuła książki koncentruje się na staraniach kilku naukowców, którzy próbują rozkodować wiadomość nadaną na Ziemię przez obcą cywilizację. Nie jest to jednak tak proste, jak mogłoby się wydawać, a coraz kolejne hipotezy badawcze okazują się być błędne i są konsekwentnie obalane. Nie tylko wywołuje to ogromną frustrację wśród bohaterów powieści, ale też każe im zastanowić się nad tym, czy kontakt z kosmitami jest w ogóle możliwy. Powieść podejmuje ulubioną tematykę Lema i stanowi wręcz idealną wykładnię jego poglądów filozoficznych. Kosmos i obcy są w niej przedstawieni jako istoty skrajnie obce, z którymi ludzkość nie jest w stanie znaleźć żadnej płaszczyzny porozumienia. Wywołuje to frustrację naukowców, ale zmienia też Ziemię na lepsze. Warto przeczytać “Głos Pana” i postarać się znaleźć odpowiedzi na pytania, które Lem zadaje czytelnikom.

 

Stanisław Lem – jeden z największych polskich pisarzy

O autorze

Stanisław Lem od Tania Książka urodził się 12 września 1921 roku we Lwowie na Ukrainie. Zasłynął powieścią „Astronauci” wydaną w 1951 roku, a jego dzieła są najczęściej tłumaczonymi polskimi książkami. Są one określane jako literatura fantastyczno-naukowa lub hard science-fiction. Oprócz pisania książek, był również krytykiem, filozofem oraz futurologiem. Co ciekawe, studiował medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim, odbył praktykę, jednak nigdy nie został lekarzem. Jego pierwsze dzieła, które pisał jeszcze jako student, były najczęściej o tematyce wojennej z elementami fantastyki i fikcji.

Był niezwykle związany ze swoim rodzinnym miastem i do samego końca nazywał się lwowianinem, ale większość swojego życia spędził, poza tym miastem. Jego dzieła nawiązywały do wielu różnych tematów, a łączyła je wizja przyszłości. Tematy jakie podejmował w swoich utworach to m.in. sztuczna inteligencja, filozofia nauki, życie pozaziemskie i podróże kosmiczne. W powieściach otwarcie krytykował totalitaryzm. Analizował również rzeczywistość, rolę przypadku oraz wiele innych.

Bohaterowie jego powieści najczęściej występują jako skrajni indywidualiści i samotnicy, w przeciwieństwie do Stanisława Lema, który za życia był osobą towarzyską, miał wielu znajomych i był wśród nich lubiany. W 1954 roku wyszedł za mąż, za Barbarę, którą poznał jeszcze na studiach medycznych i miał z nią syna Tomasza, który w dorosłym życiu został tłumaczem.

Zmarł w marcu 2006 roku, przed ukończeniem osiemdziesiątego piątego roku życia, chorował na cukrzycę, depresję i często mdlał. Poddawał się wielu operacjom, ta ostatnia odbyła się w Krakowie.

Sukcesy i nagrody

Jednym z największych sukcesów Stanisława Lema, była nominacja do prestiżowej Nagrody Nobla w dziedzinie literatury, której końcowo nie otrzymał. Co ciekawe, był nominowany dwa razy, w 1980 roku oraz w 1996.

Największymi nagrodami jakie otrzymał były jednak Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” i najwyższe polskie odznaczenie Order Orła Białego, który dostał w 2005 roku. Kolejnym ważnym odznaczeniem była Austriacka Nagroda Państwowa za Literaturę Europejską.

Jednak ważniejsze niż jakiekolwiek nagrody było nazwanie jego imieniem planetoidy oraz pierwszego polskiego satelity naukowego.

Najpopularniejsze utwory autora

Stanisław Lem stworzył 128 powieści. Oto najpopularniejsze z jego utworów:

  • „Bajki robotów”;
  • „Dzienniki gwiazdowe”;
  • „Opowieści o pilocie Pirxie”;
  • „Kongres futurologiczny”;
  • „Solaris”;
  • „Astronauci”;
  • „Szpital przemienienia”;
  • „Cyberiada”;
  • „Śledztwo i Katar”;
  • „Niezwyciężony”;
  • „Golem XIV”;
  • „Wizja lokalna”;
  • „Człowiek z Marsa”;
  • „Powrót z gwiazd”;
  • „Eden”;
  • „Obłok Magellana”.